Hout stoken, maar hoe?

Samen op een koude winterdag rond een knisperend houtvuurtje kruipen, is een fijne situatie voor een goed gesprek. Wij doen graag een voorzetje; weet u hoe u verantwoord stookt, wat de meeste warmte oplevert en hoe u rekening kunt houden met de buren? En hoeveel mensen stoken er eigenlijk hout?

Naar schatting heeft één op de dertien Nederlanders een open haard, houtkachel of pelletkachel.

De stijgende verkoopcijfers van de kachelbranche laten zien dat het aantal liefhebbers jaarlijks toeneemt. Overweegt u ook een houtgestookte haard of kachel aan te schaffen? Sta dan ook even stil bij uw gezondheid, het milieu én uw buren. Want veel Nederlanders ervaren ook overlast door houtstook.

Voor de gezelligheid of voor de warmte?

Als u van een houtvuur houdt, heeft u globaal de keuze uit een open haard, een houtkachel en een pelletkachel. Allereerst is het de vraag of u de kachel als (bij)verwarming wilt gebruiken, of vooral ziet als sfeermaker. Wie wil (bij)verwarmen, is gebaat bij een hoge warmte-opbrengst. In dat geval valt de open haard af; slechts 10-15% van de warmte komt uw huis in, de rest vliegt door de schoorsteen naar buiten. Deze warmte-opbrengst is met het afsluiten van de open haard te verhogen naar 50-75%. Bij een moderne, gesloten houtkachel ligt de warmte-opbrengst met 70-80% nog wat hoger. De pelletkachel verwarmt uw huis het beste, met een warmte-opbrengst van 85%. (Maar weet ook dat een HR-ketel een warmte-opbrengst heeft van 95%.)

Hogere warmte-opbrengst

Uiteraard houdt u met woningisolatie de warmte beter vast. Is uw huis al goed geïsoleerd, dan kiest u het beste voor een buitenluchtaansluiting. Twee gescheiden pijpen regelen de aan- en afvoer van lucht. De kachel haalt zuurstof van buiten voor optimale verbranding. Isolatie van de schoorsteen kan de trek in de schoorsteen bevorderen, zodat het verbrandingsproces verbetert. De nieuwste houtkachels en alle pelletkachels zijn allemaal voorzien van een buitenluchtaansluiting. Dit verklaart hun hoge warmte-opbrengst. Let erop dat het rookkanaal tot voorbij de nok van het dak komt.

Schadelijk voor de gezondheid?

Over de effecten van houtstook op de luchtkwaliteit is nog veel niét bekend. Vaststaat dat bij brandend hout schadelijke stoffen, waaronder fijnstof, vrijkomen die in bepaalde hoeveelheden schadelijk zijn voor de gezondheid. Doordat pelletkachels zeker de helft minder fijnstof uitstoten dan open haarden en houtkachels, is deze kachel met het oog op milieu en de gezondheid de verstandigste keuze. De open haard heeft de slechtste verbranding en daardoor verreweg de meeste uitstoot, en wordt om die reden door de brancheorganisatie Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche bestempeld als ‘niet helemaal meer van deze tijd’.

Goed om te weten....

Een bestaande open haard is in vrijwel elke woonsituatie eenvoudig te upgraden met een gesloten inzethaard. Een inzethaard wordt ook wel inbouwcassette genoemd, en is speciaal ontworpen om in bestaande (open) schouwen te plaatsen. Daarmee wordt de open haard een gesloten haard, en voorzien van een ventilatiekanaal. Dit leidt tot een beter verbrandingsproces, waardoor de warmte-opbrengst hoger is en de uitstoot van schadelijke stoffen lager.

Is houtstook klimaatneutraal?

Daarover zijn de meningen verdeeld. De brancheorganisatie vindt van wel: hout is een hernieuwbare grondstof en door de EU erkend als duurzame manier van verwarmen. ‘Dat is waar’, reageert Mariken Stolk van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. ‘Maar er zijn weinig bossen die zorgvuldig worden beheerd, waardoor meer bomen worden gekapt dan aangeplant. Daarom zijn open haarden en houtkachels voor Milieu Centraal een no-go. Die verspillen te veel hout. De pelletkachel gaat daar een stuk zuiniger mee om, maar is alleen duurzaam als de herkomst van de pellets in orde is.’ De brancheorganisatie is milder en rekent houtkachels die voldoen aan de Europese (Ecodesign-) richtlijn en vakkundig zijn geïnstalleerd ook tot de duurzame keuze.

Hoe duurzaam is de pelletkachel?

Als je voor duurzame pellets kiest, stook je het meest duurzaam. Vanuit het Rijk is zelfs subsidie te krijgen voor de aanschaf van een pelletkachel. De meest verantwoorde pellets hebben het duurzaamheidskeurmerk voor Better Biomass. Ze zijn onder meer gemaakt van snoeihout uit bossen en van zaagsel van houtverwerkende bedrijven. ‘Maar wat we ons wel moeten afvragen is hoe lang er voldoende restmateriaal - zaagsel - is voor de productie van duurzame pellets’, stelt Mariken Stolk van Milieu Centraal.

Hoe houd ik de buren te vriend?

Verstandig stoken, een modern toestel en vakkundige installatie maken het verschil en kunnen veel ergernis bij uw buren voorkomen. Eén op de tien Nederlanders ervaart overlast van houtstook. Dus neem de twaalf stooktips van Milieu Centraal ter harte. Zorg ervoor dat de schoorsteen boven de nok van het dak uitkomt, dat beperkt de overlast voor omwonenden. En stook bijvoorbeeld niet als het windstil en koud is, want dan blijft de rook veel langer hangen. Stook in open haarden en houtkachels alleen droog hout, zodat er minder schadelijke stoffen vrijkomen. Vermijd beslist materiaal als meubelplaat, geverfd hout en spaanplaat, want bij verbranding kunnen zelfs giftige stoffen vrijkomen. Het is om die reden zelfs wettelijk verboden. Ook belangrijk: check de Stookwijzer. Deze laat zien of het weertype ‘stookproof’ is in uw buurt op het moment dat u wilt vlammen.

Interessant artikel?