Interview Martijn Hagens en Joos Ockels

‘Mensen verwachten het van ons: los het op’

Duurzame energie

Joos Ockels is vastberaden om mensen op een positieve manier te doordringen van de noodzaak de aarde duurzamer te maken. Martijn Hagens (COO Nuon) heeft hetzelfde doel en wil aanvullend hierop dat dit op een verantwoorde en betaalbare manier gebeurt. “Voor mij is duurzaamheid ook dat de maatschappij blijft functioneren.” Een dynamisch gesprek over de (on)mogelijkheden binnen de energietransitie.

“We moeten zuinig zijn op onze planeet, en als jullie net zo denken en dezelfde instelling hebben als een astronaut, ga je van de aarde houden zoals anderen dat niet kunnen. En als je echt van iets houdt, wil je het niet kwijtraken.”

De allerlaatste oproep van natuurkundige en astronaut Wubbo Ockels raakte vele mensen in het hart. Door zijn idealisme tot aan de laatste dag, maar ook door de urgentie van de boodschap zelf. Zijn vrouw Joos Ockels zet zijn missie onverminderd voort en doet er alles aan om bij ons tussen de oren te krijgen dat er snel stappen moeten worden genomen om de mens op aarde te redden. Zij gaat in gesprek met Martijn Hagens (BA Head Customers & Solutions en Chief Operational Officer van Nuon) over de toekomst van duurzame energie. 

Wat kan een groot energiebedrijf doen? Wat is de rol van de overheid? En wat kunnen mensen zelf doen? Ockels kent Nuon behoorlijk goed. Als klant en vanuit haar betrokkenheid bij het Nuon Solar Team, die met de Nuna zonne-auto meedoen aan de World Solar Challenge in Australië. Dit is de race tussen auto’s op zonne-energie, die tweejaarlijks wordt verreden.

Happy energy
Over één ding zijn Joos Ockels en Hagens het eens: de verduurzaming in Nederland gaat niet snel genoeg. “Ik sta er soms versteld van. In het journaal gaat het vaak over klimaatverandering en dan wordt er gewezen naar andere landen. Ik denk dan: potjandorie, heb je wel door dat wij een van die landen zijn die het heel slecht doen!” zegt Ockels. “Energie uit de zon en wind krijg je in principe voor niks en er is oneindig veel van. Vaak leggen mensen de nadruk op kosten, maar je moet het lollig houden. Wat Wubbo vaak deed was een rekensom maken. 

Hoeveel zonnepanelen hebben we nodig om een jaar lang gratis met de auto de rijden? Voor 25000 kilometer hadden we 16m2 aan zonnepanelen op de carport nodig en die hebben we aangeschaft. Mensen denken snel in geld, maar je kunt ook lol halen uit het feit dat je duurzaam rijdt. Wubbo noemde dat Happy Energy. Als je eenmaal die weg op gaat, of het nu energie thuis is of duurzaam rijden, dan wordt het een aanstekelijke levensinstelling. Als het alleen maar om geld gaat, dan zullen we het nooit redden.”

Hagens: “Je hebt een groep mensen die heel actief met verduurzaming aan de slag is. Een tweede groep wil na wat rekenen ook wel meedoen. En je hebt een grote groep voor wie je het gewoon moet oplossen. Ik geloof heel erg in decentralisatie van energievoorziening, dus dat mensen ook zelf energie gaan opwekken met bijvoorbeeld zonnepanelen. Maar dat zal niet genoeg zijn en dat is niet voor iedereen. Daarom geloof ik ook in grote duurzame centrales, zoals grote windparken op zee. Ik denk dat mensen dat ook verwachten van grote energiebedrijven: los het gewoon voor me op.”

De rol van Nuon
Ockels: “Een bedrijf als Nuon moet zeggen: ik wil een stap in de richting van verduurzaming doen. Elke stap die je als bedrijf maakt, moet in lijn liggen met die richting. Waar ik goed op let is, hoe echt het is.” Hagens: “We hebben als bedrijf de keuze gemaakt om primair te willen groeien in wind, omdat we zien dat we daarin het meeste kunnen bijdragen. Wat bijna niemand weet, is dat Nuon in 2014 de grootste windproducent van NL was. Daarnaast hebben we geïnvesteerd in gas als alternatieve energiebron voor de momenten dat de wind niet waait. Overigens financieel niet echt rendabel op het moment, terwijl kolen dat wel zijn. “We hebben één kolencentrale. De kolencentrale willen we verduurzamen. In drie stappen willen we die ombouwen tot een centrale die 100 procent biomassa verstookt. Is dat duurzaam genoeg? Ook biomassa komt niet zonder nadelen, maar het is duurzamer dan kolen. 

We maken dus zeker stappen. Als je kijkt naar wat we investeren in duurzame energie dan zijn we zonder twijfel één van de grootste in Nederland en Noord-West-Europa. Maar omdat we ook de verantwoordelijkheid nemen voor het systeem waarbij we fossiele brandstoffen nodig hebben om het licht te laten branden, worden we gezien als niet duurzaam. We willen niet dat Nederland stokt. We bouwen geen nieuwe kolencentrales, maar we onderhouden wel wat er is. Voor mij is duurzaamheid ook dat de maatschappij kan blijven functioneren. En daar hebben we nu nog een kolen- en gascentrales voor nodig.” 

Ockels: “Dan zeg je dus: het is een noodzakelijk kwaad.” Hagens: “Het is een noodzakelijk kwaad, omdat we allemaal willen dat we comfortabel kunnen leven en werken, ook als er geen zon- of windenergie is. Volgens mij hebben we met z’n allen afgesproken dat we op termijn van kolen af willen.”

De rol van de overheid 
Ockels: “Als je uitdraagt: het is al zo goed wat we nu doen, dan krijg je geen beweging. Ik vind het belangrijk dat er stappen worden gemaakt en dat de richting wordt aangegeven. Wij hebben een jaar op Aruba gewoond. De overheid daar stelde zich als doelstelling: in 2020 willen we duurzaam zijn. Zo’n minister-president weet dat hij het heel duidelijk moet stellen om bedrijven en burgers de urgentie mee te geven. 

In Nederland draagt de overheid dat niet uit. In democratie zijn ze zo afhankelijk van stemmen en de bestuurstermijn is maar voor vier jaar. Nederland is een land van handelaren: we gaan daar waar geld te verdienen is en we hebben minder moraal op dat gebied.”  
Hagens: “Er is in Nederland niks wat ons tegenhoudt om meer windmolens neer te zetten. Natuurlijk, het bouwen van windparken zijn lange trajecten en er is veel protest. Maar door samen te werken met de omgeving lukt het om grote windparken neer te zetten. Idealisme is heel mooi en daar ontstaan dingen uit. Maar als je uiteindelijk wilt opschalen en het massa wilt geven, dan helpt het heel erg als je financieel nut ziet. Dat geldt ook voor mensen zelf.”

Het systeem
Hagens: “In Europa willen we de CO2-uitstoot omlaag hebben. We weten dat bedrijven reageren op financiële prikkels. Dus als CO2 duur wordt, dan is het probleem opgelost, want dan zal er minder worden uitgestoten. De verwachting was dat de CO2-prijs nu 50-70 euro zou zijn, maar hij is 7 euro. Mijn analyse is dat dit komt omdat de CO2-prijs niet alleen energiebedrijven treft, maar ook andere industrieën. Duitsland heeft een grote industrie en is dus gebaat bij een lage CO2-prijs. De Duitse overheid is zwaar gaan subsidiëren op groene energie, waardoor anderen geen stappen meer hebben gezet. We weten dat als je een CO2-prijs van boven de 35 euro hebt, de kolencentrales uit gaan en de gascentrales aan. We weten wat de oplossing is. Als bedrijf zeggen we: stop met subsidies. Niet omdat we tegen groen zijn, maar omdat de beweging nog veel sneller gaat als CO2 duur wordt gemaakt, in plaats van subsidiëren van groene energie.” 

Ockels: “Toch is dat weer financieel gedreven. Je kunt niet langer uitgaan van groei, groei, groei. Wij noemen het de circulaire economie, waarin je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen productie. Als ik dit produceer, wat zijn dan de gevolgen voor uitstoot, wat voor afval levert het en wat kost het om het op te ruimen. Die hele cirkel moet gesloten zijn. En dat moet door de producent betaald worden. Dan leg je de verantwoordelijkheid waar die hoort. Ik vraag me soms af: wat geeft een bedrijf het recht om een grondstof van deze aarde om te zetten naar winst voor zijn aandeelhouders?” 

Hagens: “Volgens mij is er voor een bedrijf geen enkel bestaansrecht als er geen vraag is naar een product. Het is dus onze eigen honger die gestild wordt.” Ockels: “Dan zeg ik: je mag best een product maken van de aarde, maar bereken dan wel een echte prijs daarvoor, inclusief het opruimen. De troep die je achterlaat kun je niet afschuiven op de mensen die er wonen. Dat kan gewoon niet meer.”

De mens
Hagens: “Er zijn enorme stappen gezet als je het vergelijkt met vroeger. Maar China en India groeien enorm en Afrika ontwikkelt zich ook snel. Dat gaat heel veel druk geven op onze aardbol en de honger naar grondstoffen en energie blijft groeien. Toch zie je dat het smogprobleem nu al zo urgent is geworden dat China nu overstapt van kolen naar duurzame energie. Ze moesten alleen wel eerst even tegen die deur oplopen.” Ockels: “Menselijk gezien vind ik dat zo raar. Ik heb vroeger pedagogiek gedaan en je kunt als mens een ontwikkeling bijna niet overslaan. Iedereen moet door de ‘nee-fase’ en door de puberteit heen. Een land lijkt wel een beetje op een kind: het moet dus door die vieze fase heen en die ontwikkeling maken.” 

Hagens: “Er is ook zo’n bekend experiment met kinderen. Als je ze snoepjes aanbiedt en ze de keuze geeft van ‘nu 2’ of ‘straks 4’, dan kiezen ze altijd het eerste. De instant beloning versus lange termijn consequentie klapt altijd door naar kortetermijngewin. Dat is wel vervelend, maar het zit in onze aard. Toch heb ik een rotsvast vertrouwen in mensen: het duurt lang tot het is doorgedrongen, maar als het er eenmaal is, dan komt de creativiteit los en wordt er een oplossing bedacht.”


 

 

Over Joos Ockels  
Joos Swaving werd in 1949 geboren in Groningen. Zij studeerde pedagogie. In 1969 trouwde zij met natuurkundige en astronaut Wubbo Ockels. Zij kregen samen twee kinderen. Met haar man maakte Joos Ockels zich sterk voor de verduurzaming van de wereld. Na zijn overlijden in 2014 zet zij deze missie onverminderd voort. 

Over Martijn Hagens  
Martijn Hagens (1971) is sinds 2014 COO bij Nuon en sinds 1 april 2015 ook Senior Vice President, Business Area Customers & Solutions. Hij studeerde Industrial Engineering and Management aan de Technische Universiteit in Eindhoven. Hij begon zijn carrière bij Accenture, waar hij tot 2002 werkte. Sinds 2003 werkt hij bij Nuon waar hij verschillende leidinggevende functies heeft bekleed. Tot 2014 was hij Head of Customer Service bij Vattenfall, het moederbedrijf van Nuon.


Fotocredit: Nuon/Jorrit Lousberg

Wubbo Ockels laatste interview

Duurzame energie

Nuon Groen uit Nederland

Met Nuon Groen uit Nederland krijgt u stroom opgewekt uit de natuurlijke bronnen wind en water. De stroom wordt 100% vrij van CO2-uitstoot opgewekt.

Meer over Duurzame stroom
Duurzame opweklocaties

Dit is groene stroom

Wat is precies groene stroom? Hoeveel kWh stroom wordt er opgewekt door zonne- wind- en waterenergie? En welk aandeel daarvan wekken wij op?

De groene energie van Nuon

Zonnepanelen

Wat mogen wij voor u veranderen?

Op deze vraag antwoordde u massaal: beloon vaste klanten, help mij mijn energienota te verlagen en zorg voor meer duurzame energie.

Denk ook mee

Deel dit artikel via: